Close

Kullanılmış Yağ Analizleri

Kestirimci ve önleyici bakım operasyonları için yağ ve makina durum tespit ve trend takip sistemleri

Bakım Uygulamalarında Yağ Analizlerinin Önemi

Kestirimci veya önleyici bakım konseptleri, makine ve ekipman sağlığı ile ilgili periyodik verilerin toplanarak onarım ve bakım faaliyetlerinin değerlendirme ve planlama faaliyetlerinin belirlenmesine yardımcı olur.  

Yağ ve diğer yağlayıcı sıvıları makinaların yaşam sıvıları olarak adlandırabiliriz. Bu yağlayıcıların analizleri makine/ekipman içerisinde oluşan aşınma durumu, kirlilik ve yağın kullanıma uygunluğu ile ilgili bilgi edinilmesini sağlar. Bakım mühendisleri bu analizlerden elden edilen sonuç ve eğilim raporlarına dayanarak durdurma, onarım, bakım, parça temini vb. önemli kararların önceden alınmasını sağlayarak olası arıza ve durmaların önüne geçilmesini sağlar.

Yağ analizleri ile, kirlilik kontrolü, hata analizleri, makine durumuna bağlı bakım ve farklı yağ karışmalarının önüne geçilmesi sağlanır.

Elemental Analiz ile Aşınma, Kirlenme ve Katkı Elementlerinin Takibi

Elementlerin görüntülenmesi, yağ analizleri ile durum görüntüleme programlarının önemli parçalarındandır. Kullanılmış yağlarda elemental analiz için kullanılan en yaygın teknik optik spektroskopidir. Spektroskopi sistemleri ile makine içerisinde zamanla oluşan ve yağa karışan aşınma ve kontaminasyon elementlerinin ppm seviyesinde belirlenmesi sağlanır. 

Aşınma metalleri (Demir, alüminyum, krom, bakır, kalay, kurşun, gümüş, titanyum, nikel, vb.), yağ katkı maddeleri (kalsiyum, baryum, çinko, fosfor, magnezyum, bor, molibden, vb.) ve dış ortamdan gelebilecek belirli kirleticiler (silikon, sodyum, potasyum vb.) periyodik olarak tespit edilir. Bu elementlerde oluşan değişimlerden elde edilen eğilim grafikleri, sistem sağlığın tespiti, yağ katkı maddelerinin kontrolü, sızıntı ve/veya filtre durum tespiti için kullanılır. 

Elementlerin görüntülenmesi için birkaç farklı tip spektrometre sistemi kullanılmaktadır. Bunlar Rotasyonel Disk Elektrod (RDE) Atomik Absorpsiyon (AAS), X-Ray Floresans (XRF) ve Inductively Coupled Plasma (ICP) emisyon spektrometreleridir. 

Partikül Sayım, Görüntüleme, Sınıflandırma ve Ferrous İçeriği

Yağ kirliliği, özellikle iş makinalarında çok önemli bir parametre olan ve hem yağın ömrünü hem de iş makinasının ömrünü ve arıza sıklığını tanımlayan bir unsurdur. İş makinalarında kullanılan hidrolik ve dişli yağlarının kalitesini etkileyen en önemli unsur, partikül kirliliğidir. Zira partikül kirliliği, içerdiği elementlerle yağın kimyasını etkilediği gibi, tribolojik ve reolojik özellikleri ile aşınmalara neden olmaktadır. Kirlilikle ilgili genel kural koymak zordur. Ancak, hidrolik yağlarında ISO4406 14/11 (NAS 6 veya 7), dişli yağlarında ise ISO4406 18/15 (NAS 9) limit değerleri kullanılır. Aslında, makina tipine göre bu limit değerler farklılık gösterebilir. Özellikle, servo-valflerde kullanılan hidrolik yağlarında 12/9 dahî arandığı durumlar vardır. Kirliliği ifade etmekte genellikle bir mililitre yağ numunesinde belli bir ortalama mikron büyüklükteki partiküllerin sayısı kullanılır. Kirlilik sayımında kullanılan ISO4406 standardı en son 1999 yılında güncellenmiştir. Bu standatta, R1/R2/R3’de kullanılan R “Ranj Sayısı” 1-30 arasındaki sayılarla değişir ve 1 mL yağ numunesinde bulunan partikül sayısı arasında ~2R şeklinde bir bağlantı vardır. Laboratuvarımızdaki bu analiz vakum ve basınç sistemi ile çalışan cihazımızda lazer sistemi kullanılarak yağdaki partikülün boyutları ve adedi ISO 4406 / SAE AS 4059 – NAS 1638 yöntemlerine göre ölçülmektedir. 

Kızılötesi Analiz ile Yağ Durumu Görüntüleme

Yağ analiz programlarının bir diğer amacı yağların durum kontrol görüntülemesidir. Yağlama yağlarında oluşan bozulma ve kirlenmeler bakım mühendisleri tarafından periyodik olarak kontrol edilerek ve yağın kalan ömrü ve kullanıma uygunluğu tespit edilmelidir. Analizlerden elde edilen veriler, makine içerisinde oluşan sızıntıların, yağ sağlığına bağlı korozyon riskinin giderilmesi veya yanma kalitesinin tespiti gibi birçok kritik bilginin elde edilmesini sağlar.

Yağ durum görüntüleme isin bir çok farklı analiz sistemi bulunmaktadır. Her parametrenin tespiti için farklı sistemlerin kullanım gereksinimi bu analizler için Infrared (Kızılötesi) spektrometre teknolojisinin kullanımını öne çıkarmıştır. Kızılötesi sistemler ile yağ durumu ile ilgili, asit sayısı, baz sayısı, oksidasyon, is miktarı, su miktarı, nitrasyon, sülfasyon vb. verilen tek bir analizde elde edilmesini sağlayarak, zaman alıcı ve sarf gerektiren laboratuvar cihazlarının bu alanda kullanımının önüne geçmektedir.

Kızılötesi analizler ile 30 saniyelik bir analiz ile kullanılan yağın kimyasal durumu ve katkı maddelerinde bozulma verileri tespit edilerek olası arızaların önüne geçilmesini sağlamaktadır. Aynı zamanda yaygın olarak karşılaşılan gereksiz yağ değişimlerinden doğan zararın önemli oranda azaltılması yağ durum görüntülemesinin sağladığı avantajlardandır.

Viskozite (Akışkanlık) Tayini

Viskozite tayini,  yağ durumunun özellikle de yağın fiziksel yeterliliğinin belirlenmesi açısından en önemli analizdir. Yağın yük taşıma kapasitesi ve akış karakteristiğinin belirlenmesi bu analiz sayesinde belirlenmektedir. Manuel viskozite ölçüm tüpleri ekonomiktir ve düşük numune miktarı ile kullanıma uygundur. Otomatik viskozite ölçüm cihazları farklı seviyelerde otomasyon sağlayarak hiç müdahaleye gerek kalmadan ölçüm yapmaktadırlar.

Yağ viskozitesinde oluşan önemli değişiklikler yağlama kabiliyetini doğrudan etkilediğinden viskozite değeri sürekli takip edilmeli ve kontrol altında tutulmalıdır. Viskozite tayini için en yaygın olarak kullanılan olan ASTM D445 standartında belirtildiği üzere multigrade motor yağlarının viskozite değerlerinde %30, hidrolik yağlarında ise %10 üzeri artış veya azalış durumlarında makine sağlığının korunması açısından yağın değiştirilmesi gerekmektedir.


Yakıt Seyrelmesi: Yağa Yakıt Karışımının Kontrolü

İçten yanmalı motorlarda zamanla meydana gelen yakma verimsizliği ve yatak uçlarında oluşan aşınmalar, yanmayan yakıtın yağ içerisine sızmasına neden olmaktadır. Parlama noktası ve viskozite değeri yağa nazaran oldukça düşük olan bu yakıtlar, yağa karışarak yağın viskozitesi ve parlama noktası seviyelerinde azalmalara neden olmaktadır. Bir motorda kontrol edilmeyen yakıt seyrelmesi öncelikle viskoziteyi azaltarak motor verimsizliğine ve aşınma artışına; aynı zamanda parlama noktasının kritik şekilde azalmasına ve motor içerisinde parlama oluşturarak çok büyük maddi ve insani zararlara yol açmaktadır. Bu yüzden yakıt seyrelmesinin takibi bakım konseptinde önemli yer tutmaktadır. 

Yakıt seyrelmesi tespiti ile ilgili GC-MS, FTIR, Parlama Noktası, vb. yöntemler kullanılabilmektedir. Bu sistemlerin maliyetli olması ve analizler için gereken ortam ve zaman göz önüne alındığında, kompakt ve hızlı bir sistem ihtiyacı doğmuştur. Bu nedenle kimyasal mikro sensör teknolojileri yaygın olarak kullanılmaya başlanmıştır. NATO Orduları tarafından istenilen hız ve tespit kabiliyeti seviyesine ulaşan bu sistemler askeri ve ağır makine sanayilerinde yaygın olarak kullanılmaya başlanmıştır. 

Diğer Kullanılmış Yağ Analiz Sistemleri
Daha fazla bilgiye mi ihtiyacınız var?

Aplikasyon Notları, Durum İncelemeleri, JOAP (Joint Oil Analysis Program) Notları, Yağ değişim kar hesabı vb. bir çok bilgiye erişebileceğiniz bilgi merkezimizi görüntüleyin.

Bilgi Merkezi
Uzmanından öğrenin!

Tüm sistemlerimiz ile ilgili detaylı bilgi almak için iletişim sayfamızdan veya telefon numaralarımızdan bize ulaşabilirsiniz.

İletişim Formu